Przyczyną zakażenia układu moczowego (ZUM) jest obecność drobnoustrojów w drogach moczowych. U większości pacjentów diagnozuje się wówczas zapalenie pęcherza, które nieleczone może przeistoczyć się w poważne zakażenie nerek. Niestety, w czasie ciąży pojawiają się czynniki, które dodatkowo zwiększają ryzyko zachorowania na ZUM (1).

Zapalenie pęcherza a ciąża. Zagrożenie dla dziecka?

Na zakażenie dróg moczowych cierpią najczęściej kobiety, ponieważ ich cewka moczowa jest znacznie krótsza i bardziej narażona na zanieczyszczenia, niż u mężczyzn (1). Co więcej, ryzyko to zwiększa się w trakcie ciąży, gdy powiększona macica powoduje nacisk i utrudnia usuwanie moczu z nerek. Do problemów w odpływie moczu przyczyniają się również zmiany hormonalne u ciężarnych, które zmniejszają napięcie mięśni moczowodów i miedniczek. Wszystko to zwiększa ryzyko zachorowania na ZUM.

Zakażenie układu moczowego zwykle jest spowodowane obecnością bakterii E.coli, nazywanej potocznie pałeczką kałową. Niezależnie od tego, czy wystąpiły objawy, należy podjąć leczenie, gdyż zaniedbane ZUM u ciężarnej może spowodować przedwczesny poród lub mniejszą masę ciała noworodka.

Oprócz E.coli, przyczyną zakażenia mogą być paciorkowce grupy B, które dość często powodują zapalenie pęcherza w ciąży. Leczenie jest konieczne także w tym przypadku, ponieważ paciorkowce kolonizują pochwę, co może doprowadzić do zakażenia dziecka podczas porodu. Ten rodzaj drobnoustrojów wykrywa się u 25% kobiet (1).

Jak rozpoznać zapalenie pęcherza w ciąży? Objawy

Ważne, aby pamiętać, że częste parcie na pęcherz jest czymś normalnym w prawidłowej ciąży. Dlatego należy zwrócić uwagę, czy pojawiają się również dodatkowe objawy, które mogą wskazywać na ZUM. Częstsza niż zwykle konieczność skorzystania z toalety nie zawsze będzie wiązać się z zapaleniem pęcherza, jednak warto obserwować swoje ciało i zgłaszać pewne nieprawidłowości lekarzowi prowadzącemu ciążę.

Typowe objawy zapalenia pęcherza w ciąży to:

  • Ból i pieczenie w trakcie mikcji,
  • Pobolewanie w dole brzucha,
  • Konieczność częstszego niż zwykle i/lub natychmiastowego oddania moczu,
  • Czasem czerwone lub brunatne zabarwienie moczu (świadczące o zapaleniu błony śluzowej pęcherza).

Mimo to, bakterie w układzie moczowym nie zawsze powodują wystąpienie konkretnych dolegliwości. Zdarza się, że ciężarna nie odczuwa żadnych objawów, a jednak w wynikach badania moczu odnotowano obecność drobnoustrojów. Wówczas mamy do czynienia z bakteriomoczem bezobjawowym, który u ciężarnych kobiet i tak wymaga leczenia, ponieważ w II i III trymestrze może rozprzestrzenić się na górne drogi moczowe, docierając do nerek i powodując poważne komplikacje (1).

Jak wyleczyć zapalenie pęcherza w ciąży? Domowe sposoby czy lekarz?

Objawy zapalenia pęcherza u ciężarnej powinny być natychmiast zgłaszane lekarzowi rodzinnemu lub prowadzącemu ciążę. Zawsze konieczne będzie zbadanie moczu, zrobienie posiewu, a czasem także badań krwi i USG. Dopiero po odpowiednim wywiadzie i otrzymaniu wyników, specjalista wskaże, z jakim rodzajem zakażenia mamy do czynienia i jaki będzie najlepszy sposób leczenia (zwykle specjalnie dobranym antybiotykiem). Pamiętajmy, że zapalenie pęcherza w ciąży może prowadzić do powikłań, takich jak odmiedniczkowe zapalenie nerek, a także problemów związanych z donoszeniem dziecka (1).

Oprócz leczenia farmakologicznego, warto przestrzegać kilku zasad, które zmniejszają ryzyko ZUM. Należą do nich: nawadnianie organizmu podczas ciąży ? picie około 1,5 litra płynów na dobę; nieodwlekanie mikcji, gdy pojawi się taka potrzeba; unikanie kąpieli w wannie; codzienna higiena narządów płciowych; a także prawidłowe podcieranie się, czyli od przodu do tyłu, aby zapobiec przedostaniu się bakterii z odbytu w okolice cewki (1).

Kontrolne badanie moczu zawsze wykonuje się na samym początku ciąży, aby w razie czego odpowiednio szybko wykryć bakteriomocz bezobjawowy. Jeżeli jednak kobieta odczuwa dolegliwości w późniejszym czasie, badanie wykonuje się ponownie. Po wyleczeniu zakażenia, dobrze jest wykonywać kolejne badania moczu co jakiś czas, np. co miesiąc, aby szybko wykryć ewentualny nawrót choroby (1).

 

  1. Drabczyk R. Zakażenie układu moczowego w ciąży. Dostęp online: http://ciaza.mp.pl/przebiegciazy/118965,zakazenie-ukladu-moczowego-w-ciazy Data dostępu:05.04.2017